ACTUEEL
DE VERENIGING
MEET & GREET
WORD LID
CARRIERE
TIJDSCHRIFT
Groenprojecten 2010
Ministers Huizinga van VROM en De Jager van Financiën hebben onlangs de nieuwe regeling groenprojecten 2010 gepubliceerd. Dit is een goedkope leenfaciliteit voor projecten die goed zijn voor natuur en milieu. Via de regeling kunnen projecten een groenverklaring krijgen, waarmee ze in aanmerking komen voor een lening met een lage rente. Het gaat om projecten die uiteenlopen van behoud van natuur, bos en landschap tot duurzame energieopwekking, schone binnenvaartschepen, herstructurering van bedrijventerreinen, viskwekerijen en duurzame utiliteits- en woningbouw. Ook particuliere woningbezitters die hun huis verbeteren of duurzame energiebronnen gebruiken, kunnen gemakkelijker een groene lening of hypotheek krijgen.
 
De Regeling groenprojecten 2010 sluit aan op de fiscale regeling voor maatschappelijke beleggingen, die particulieren een belastingvoordeel biedt als zij 'Groen Beleggen' via een groenfonds of groenbank. Sinds 1995 hebben ruim 235.000 beleggers op deze manier 7 miljard euro in groene projecten geïnvesteerd. Het kabinet hoopt energiebesparing en het gebruik van duurzame materialen in de bouw hiermee te stimuleren.

Vergunningvrije bouwwerken
Met de publicatie van het Besluit Omgevingsrecht, op 1 april 2010 Staatsblad, is het aantal bouwwerken waarvoor geen bouwvergunning meer nodig is fors uitgebreid. Calculaties van het ministerie van VROM geven aan dat het aantal bouwaanvragen hierdoor met ruim 50 procent zal verminderen. Voortaan zijn niet alleen bij woningen, maar overal de bijgebouwen en uitbreidingen (binnen bepaalde grenzen) vergunningvrij. Ook supermarkten, kantoren, horeca, bedrijfsgebouwen, scholen en boerderijen mogen zonder bouwvergunning hun panden uitbreiden en opslagruimtes of loodsen bijbouwen.
 
Bij globale bestemmingsplannen die nog veel bouwruimte mogelijk maken, kan deze hele bouwruimte zonder nadere (bouw-)vergunning worden bebouwd. Dat betekent dat de gemeente voortaan niet meer toetst of deze bouwwerken voldoen aan de regels voor constructie-veiligheid, brandveiligheid, energiebesparing, of aan welstandseisen en evenmin aan het bestemmingsplan. De regels blijven wel bestaan, maar het is de verantwoordelijkheid van burgers en ondernemers om ze na te leven. Bij overtreding van de regels kan de gemeente handhavend optreden - in het uiterste geval kan dat sloop van het bouwwerk betekenen.
 
Inspiratiedag CPO
Collectief particulier opdrachtgeverschap (CPO), waarbij groepen burgers zelf hun woning en woonbuurt ontwikkelen, is een groeiende en boeiende manier van woningbouw. CPO-groepen kiezen voor hun eigen kwaliteit en blijven ondanks de crisis initiatief nemen.
 
Op 31 mei organiseren Laagland’advies (sinds medio 2009 versterkt met SEV Realisatie) en Urbannerdam voor bestuurders en beleidsmakers van gemeenten, directeuren en medewerkers van woningcorporaties en andere geïnteresseerde partijen een inspiratiedag over CPO, onder voorzitterschap van René Scherpenisse, directeur bij Atrivé.
 
Roelof Bleker, oud-wethouder van Enschede en verantwoordelijk voor de opbouw van de wijk Roombeek met veel particulier opdrachtgeverschap, zal de middag een inspirerende start geven. Aan de hand van spraakmakende projecten wordt op deze inspiratiedag getoond welke mogelijkheden CPO biedt. In workshops worden problemen en hobbels maar ook succesfactoren van projecten in wording of afgeronde projecten besproken. Hierin staan de drie thema’s Duurzaamheid, Krimp en Herontwikkeling centraal. Ook staat op het programma welke rol(len) bewoners, gemeenten en corporaties kunnen spelen en zal aandacht worden besteed aan de ervaringen die zij tot nu toe hebben met CPO.
 
De inspiratiedag wordt gehouden op één van de mooiste plekken van Friesland: het Museum Belvédère in Heerenveen. Het begint om 12.00 uur met een lunch en de dag wordt afgesloten met een Fries netwerkdiner.
 
Column: Bouwen onder invloed
Door Hans Vos, senior adviseur bij Laagland'advies/ SEV Realisatie
 
Een tijdje geleden fietste ik met een wielerbuurman in de buurt van Zoetermeer langs een groot bord waarop vrije kavels werden aangekondigd. ‘Ruimte voor particulier opdrachtgeverschap’ stond er in grote letters bij. Het heeft mij altijd verbaasd dat een dergelijke term uit beleidsrapporten, het ook volhoudt op reclameborden langs de weg.
 
Toen de VROM-inspectie vijftien jaar terug vroeg om een aantal projecten op een rij te zetten waarin de burger het zelf meer of minder voor het zeggen had gehad, maakte ik samen met een andere jonge hond een overzicht, van een standaardwijk van de tekentafel, tot een huurcomplex(!) dat mensen zelf vormgaven en waar ze al hun energie in staken. ‘Nog voor de opening was het al óns complex’ hoorden we meermalen. We noemden het boekje ‘Bouwen onder invloed’, omdat we nog geen sexy term als particulier opdrachtgeverschap kenden.
 
In dat boekje, maar ook in recente wijken als Roombeek (Enschede), het Homeruskwartier (Almere) of Nieuw Leyden (Leiden), en in de collectief gebouwde projecten in vooral Brabant en Gelderland, spettert de trots van de bewoners van de gevels af. Ze hebben hun droom werkelijkheid laten worden. Gewone mensen, jonge gezinnen, senioren, starters, ze kunnen het allemaal en maken moderne blokjes naast traditioneel ogende woningen rond een autovrije brink zoals in Casteren, een stoer stadsblok in uitgewoonde casco’s zoals in Spangen (Rotterdam), of een rijtje van staal en glas, zoals de starters in Apeldoorn.
 
Diezelfde trots zie ik terug bij wethouders, beleidsmakers en projectleiders. Als zij rondleiden door een buurt waar particulieren bouwden, is er bij ieder huis een verhaal, en worden ze herkend en aangesproken door de bewoners. En dat blijft zo in de toekomst, mensen voelen zich verbonden en verantwoordelijk voor de omgeving die ze zelf maakten. Dus gemeenten, koester die mensen die de stad willen maken en geef ze de ruimte!
 
Stelling: Zelfbouw levert betere woningen op
 
Jan Kees Gijsbers (zelfbouwer)
 
Ik ben het eens met de stelling voor wat betreft de functionele kwaliteit. Mijn woningen die in zelfbouw is gerealiseerd, is functioneel ontworpen op de wensen van mijn vrouw en mij. Atelier op de begane grond, een inloopkast, een groter dan gemiddelde badkamer en een dakterras. Dat is allemaal mogelijk als je zelf je woning realiseert. Jij als zelfbouwer kan ook het uiterlijk kiezen in de kleuren zoals jij wilt. Voor mijn vrouw heeft een huis een puntje. Hierdoor ontstaat een levendige wijk.
 
Als ik kijk naar de gerealiseerde woningen en de bouwplaatsen waar nog gewerkt wordt, dan is de technische kwaliteit zeer wisselend. Wat ik jammer vind, is dat er tot op heden veel uitgeklede cataloguswoningen zijn gerealiseerd en weinig bijzondere architectuur. Wat ik ook jammer vind, is dat er soms van die goedkope hekwerken om pareltjes van woningen worden gezet. Deze hekwerken doen afbreuk aan de woningen en de leefomgeving.
 
 
Philine Krosse, (architect Jongdutchess)
 
 
Er zal een onderscheid gemaakt moeten worden tussen zelfbouw en particulier opdrachtgeverschap. Door het gemak waarmee in programma’s wordt over je eigen huis bouwen en verbouwen wordt gepraat, wordt vaak de rol vergeten van de professional. Bouwen is een complex vak waar veel verschillende specialismen bij komen kijken. In architectuur worden verschillende expertises vertaald in een ruimtelijke ontwerp. Het ontwerp zou moeten zorgen voor de beste leefomgeving voor de bewoner, alleen juist de afgelopen tijd is de bewoner hierin tekort gedaan. De egocentrische en economisch gedreven maatschappij komt zeer goed tot uiting in de dagelijkse bouwpraktijk. Het ging steeds meer om zoveel mogelijk woningen, zowel voor gemeenten als voor ontwikkelaars. Veel architecten handelen vanuit grootheidswaanzin en om weer het meest toonaangevende project in de bladen te krijgen. Deze 'architectonische hoogstandjes' zijn net als design-meubelen maar voor een select gezelschap interessant. De meeste mensen willen ‘normaal zijn’; een praktisch huis met uitbreidingsmogelijkheden naar gelang de levensfase, in een mooie groene woonomgeving met voldoende voorzieningen en rust van het dagelijkse bestaan. Door de crisis is het belang duidelijk dat we op een andere manier moeten gaan nadenken over de samenwerking met juist de meest belangrijke belanghebbende - de gebruiker - bij de ontwikkeling van projecten. Maar dit kan in vele vormen, naar gelang de behoeften van deze gebruiker. De professionele praktijk moet hierin weer een faciliterende rol krijgen.
 
Geurt Keers, partner RIGO Research en Advies
Zelf een droomwoning (laten) ontwerpen en bouwen is voor velen top in de woonloopbaan. Bij een slimme aanpak is de prijs-kwaliteitverhouding optimaal binnen het eigen budget. Particulier opdrachtgeverschap geeft binding met huis en omgeving, sociaal en fysiek in één. Samen zelf bouwen geeft extra mogelijkheden voor voorzieningen als kinderopvang en zwembad. Gebruiksduurzaam is het zeker, milieuduurzaam ook vaak meer dan het Bouwbesluit. Wat let ons: veel gemeenten, corporaties en projectontwikkelaars met grondbezit die zelf weten hoe wij willen wonen. Projectmatig ontwikkelen is toch anders dan zelfbouw en tussenvormen van vraaggestuurd bouwen.
Magazine 27 april
 
Zelfbouw in Almere
Een maatschappij die zich kenmerkt door zelfontplooiing, emancipatie en verregaande individualisering vraagt om een nieuwe visie op woningbouw; een visie die het zelfbeschikkingsrecht van burgers centraal stelt. In Almere is deze transitie op grote schaal ingezet. In het Homeruskwartier, Nederlands grootste zelfbouwwijk, bouwen ruim 700 particuliere opdrachtgevers samen een complete woon- en werkwijk.
 
Ten Boer en zijn grote broer Groningen
De gemeente Ten Boer (ruim 7.000 inwoners) heeft bijna al haar taken uitbesteed aan de gemeente Groningen (circa 180.000 inwoners). Maar aan het beleidsmatige stuur zit nog steeds Ten Boer zelf. Een van de drie gemeentelijke beleidsregisseurs is Jakob Kingma, 'rechterhand' van het college van B&W van Ten Boer.
 
Binnenstedelijk bouwen
Binnenstedelijk bouwen was hard op weg om een trend te worden. De laatste jaren richtte de aandacht van bestuurders, ontwikkelaars en architecten zich vol op grote binnenstedelijke transformaties. Nu gooit de crisis roet in het eten en zijn veel plannen stil gezet. Hoe trekken we binnenstedelijk bouwen weer vlot?
 
Natuurwinst zonder hinder en kosten
Het ontwikkelen van een bouwplan is in Nederland een ingewikkelde aangelegenheid geworden. Er moet met zoveel zaken tegelijk rekening worden gehouden dat er veel tijd en geld verloren gaat met procedures en compenserende maatregelen. Dat er op het terrein van natuurbeheer en ecologie ook anders kan, laat het bureau De Groene Ruimte zien. Natuurwinst en economische winst kunnen hand in hand gaan.