STADSWERK / NIEUWS / #3 / SEPT 08
Minister Vogelaar verplicht fietsenberging en buitenruimte
Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK)
Advies Deltacommissie
Column: Bestaan groene binnensteden?
Door Frank van Vliet,
Phaea Design Eindhoven

Waar je ook komt, welke stad je ook bezoekt: binnensteden zijn niet groen. De dorpskernen nog wel, maar daar is het groen ook verminderd door verkeer en nieuwbouwprojecten. Enkel straten bezitten nog groen in de vorm van te hoog opgesnoeide bomen waardoor de straatboom meer een levende kindertekening wordt.
Groen in de stad, nee niet echt.
Toch is groen in een binnenstad van levensbelang. Het brengt veel positieve elementen in de stad, als je het groen tenminste goed inzet. Beplanting zorgt ervoor dat de leefbaarheid toeneemt. Denk maar aan de luchtkwaliteit die positief wordt beïnvloed doordat groen de lucht zuivert van fijnstof. Een andere kwaliteit kan de verpersoonlijking van de straat zijn door het aanbrengen van geveltuinen. De bewoners tonen betrokkenheid, wat zichtbaar resultaat geeft in de openbare ruimte. Het gevolg is een betere sociale controle, met minder vandalisme.
Een groene binnenstad kan aantrekkelijk zijn voor bezoekers, de binnenstad is tenslotte het visitekaartje van de lokale overheid. Nijmegen en Tilburg zijn goede voorbeelden van steden waar dit bewust is ingezet. Ik licht Tilburg uit. In deze stad is het groen in de binnenstad vooral als 'zomergroen' aangebracht of juist het andere uiterste, zeer duurzaam.
Het duurzame groen bestaat uit het planten van grote bomen op locaties waar deze bomen ook kunnen uitgroeien tot monumentale bomen. Hierdoor is het aanbrengen van groen ook gericht op een duurzame groene ambitie. Natuurlijk kan in een dicht bebouwde binnenstad maar op weinig plaatsen een grote boom komen te staan. Daarom is er ook gezocht naar groen dat in bakken kan worden gezet. Deze bakken zijn gevuld met verschillende soorten groen. Een deel is gevuld met grote heesters en gesnoeide zuilen van haagbeuk. Een ander deel van de bakken in de stad bestaat uit zomergroen. Deze ongeveer 1.000 bakken sieren de gevels van panden in het westelijk deel van de binnenstad. Ze zijn uitgegeven door de gemeente en eenmalig met beplanting geleverd, dit jaar zijn dat geraniums. De bakken worden onderhouden door de bewoners. Het aanbieden van nieuwe beplanting in het voorjaar lijkt geen probleem. Er is een initiatief om een (kleinschalige) geraniummarkt op te zetten juist voor deze bloembakken.
Ook grotere beplantingselementen worden in de binnenstad geplaatst, te weten oranjerieplanten. Deze vijgenbomen en olijven staan in grote bakken op brede trottoirs en geven de stad een bijzonder aanzien. De winterstalling voor deze planten - een echte oranjerie - is in studie bij de gemeente Tilburg.
Natuurlijk moet groen groeien maar initiatieven moeten dat ook en wat het belangrijkste is, is dat ze beide een kans moeten krijgen. Denk goed na hoe je eigen binnenstad groen kan worden en ga ermee aan de slag. Schone lucht doet leven, groen verlevendigt je binnenstad.
Stelling: Groen in de stad is niet alleen de verantwoordelijkheid van de gemeente
Hans Kaptein (Stadswerk vakgroep Groen, Natuur en Landschap):
Daar ben ik het mee eens. Bewoners zijn medeverantwoordelijk en moeten ook meedenken over het groen in hun directe omgeving. Dat is overigens al vaak het geval. Als er een bijzondere boom uit de straat dreigt te verdwijnen, komen de bewoners van die straat dikwijls in actie. Er wordt in dat verband wel geproken van toeëigeningswaarde.
Verder zouden de baten van groen beter in beeld gebracht moeten worden. Daarbij kun je denken aan het terugdringen van fijnstof, het welbevinden van mensen en de waarde van het omliggende vastgoed. Dat zijn baten voor zowel de gemeente als de burger.
Paul van Seeters (Rozemarijn bloemisten, Tilburg):
Mee eens. De hele gemeenschap moet zich betrokken voelen bij de omgeving en ook daadwerkelijk de handen uit de mouwen steken. Samen de eigen straat schoon houden en het groenonderhoud daar ook in meenemen. Zelf heb ik een winkel in het centrum van Tilburg waar veel mensen langskomen. Op maandagmorgen is het een bende op straat. We gaan dan als winkeliers niet wachten tot de gemeentereiniging komt, maar maken het gewoon zelf schoon. Niet alleen ons eigen stoepje maar ook een groot gebied daaromheen.
Er wordt in Nederland al snel geklaagd over van alles en nog wat en dan moet 'de overheid' het maar voor ze oplossen. Dat vind ik een verkeerde instelling. Je bent zelf medeverantwoordelijk voor de openbare ruimte en het groen in je omgeving.
Jan van der Meer (Wethouder Groen en Recreatie te Nijmegen)
De gemeente heeft een belangrijke rol in het behoud en het versterken van het groen in de stad, maar we kunnen het niet alleen. Neem bijvoorbeeld corporaties. Als gemeente proberen wij burgers te stimuleren om gevel- en daktuinen aan te planten. Corporaties liggen echter vaak dwars omdat ze bang zijn voor schade aan de gevels en kozijnen. Maar als je het op de juiste manier aanpakt valt dat reuze mee, en creëer je een groene buffer op je gevels en daken die zorgt voor koelere huizen, een betere luchtkwaliteit én een aantrekkelijkere buurt.
Minister Vogelaar verplicht fietsenberging en buitenruimte
Een fietsenberging en een buitenruimte zijn weer verplicht voor nieuwe huizen. Minister Vogelaar van WWI drong de afgelopen maanden bij bouwbedrijven erop aan dat zij gehoor geven aan de wens van de consument terrassen, bergingen en balkonnen te bouwen. In die behoefte is onvoldoende voorzien.
Minister Vogelaar onderzocht samen met de vier grote gemeenten of de markt haar verantwoordelijkgheid oppakt. Conclusie van het onderzoek is dat veel nieuwbouwwoningen zonder buitenruimte en of buitenberging zijn gebouwd en dat de marktwerking geen garantie biedt voor de realisatie van deze voorzieningen. Hierop besloot de bewindsvrouw de voorschriften voor deze voorzieningen opnieuw op te nemen in de bouwregelgeving.
In 2003 is in het kader van deregulering de verplichting van de aanwezigheid van buitenruimten en (buiten)berging bij nieuwbouwwoningen uit het Bouwbesluit geschrapt. In 2007 gaven de steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht en de consumentenorganisaties De Fietersbond, VACpunt Wonen en Vereniging Eigen Huis aan dat deze voorzieningen achterblijven.
Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven (SLOK)
Medio juli 2008 is de nieuwe uitkering SLOK geopend: Stimulering Lokale Klimaatinitiatieven. Met deze uitkering levert de rijksoverheid een bijdrage aan de kabinetsdoelstellingen: 2 procent energiebesparing per jaar, 20 procent duurzame energie in 2020 en 30 procent reductie van broeikasgassen in 2020. De SLOK-regeling richt zich naast CO2-reductie ook op het verminderen van andere broeikasgassen die op lokaal gebied worden uitgestoten, zoals lachgas en methaan.
Zowel gemeenten als provincies komen in aanmerking voor een uitkering. Voor gemeenten is in totaal een budget van 31,5 miljoen euro beschikbaar, voor provincies 3,5 miljoen euro.
Aanvragen voor een SLOK-uitkering kunnen bij SenterNovem worden ingediend. Kik hier voor meer informatie.
Advies Deltacommissie
Het zal u waarschijnlijk niet ontgaan zijn dat de Deltacommissie begin september een advies uitbracht over het waterbeheer tot het jaar 2200. Wij zetten de belangrijkste conclusies uit het advies nog even voor u op een rijtje:
- De zeespiegelstijging is mogelijk groter dan verwacht;
- De veiligheidsopgave is urgent;
- De huidige veiligheidsnormering is te laag;
- Een nieuw Deltaprogramma biedt kansen aan de Nederlandse economie;
- Een langjarig investeringsprogramma van gemiddeld één tot anderhalf miljard euro per jaar is nodig voor de waterveiligheid van Nederland;
- Een Nieuwe Deltawet verankert het Deltaprogramma;
- Een Deltafonds verzekert doorlopende financiering.
De Deltacommissie stelt verder dat:
- Klimaatverandering en zeespiegelstijging een feit zijn;
- Nederland vanaf vandaag aan de slag moet met het verbeteren van de waterveiligheid;
- waterveiligheid betekent: bescherming tegen overstromingen, veiligstellen van zoetwatervoorziening en behoud van estuaria;
- het veiligheidsniveau achter de dijken minimaal met een factor 10 moet worden verhoogd;
- een ministeriële stuurgroep onder leiding van de minister-president moet gaan toezien op de uitvoering van twaalf aanbevelingen van de Deltacommissie.
Meer informatie: www.deltacommissie.com