STADSWERK / NIEUWS / #5 / NOV 08

Nieuws1
Nieuws2
Nieuws3

Column:
Flexibele ruimten & stedelijke ontmoeting
Door Vincent Taapken, New Industry




De nieuwbouw van de laatste decennia is niet meer gericht op stedelijke ontmoeting, maar op het maken van adressen aan de straat, zodat bedrijven en winkels commercieel goed zichtbaar zijn. De voorbeelden van lege monofunctionele kantoorwijken en winkelstraten zijn bij velen een doorn in het oog. Typisch architectonische stijlen verdwijnen door sloop van bestaande gebouwen langzaam uit het stadsbeeld en daardoor is de geschiedenis van de stad niet meer voelbaar en leesbaar. Het gaat echter om het creëren van prettige en comfortabele steden waar ontmoeting tussen mensen centraal staat.

Sinds enige tijd wordt er wereldwijd ook veel gesproken over duurzaamheid. Natuurlijk is het enorm belangrijk om de klimaatverandering een halt toe te roepen. De uitstoot van CO2 moet drastisch verminderen en veel van deze uitstoot komt voort uit de bouw en het gebruik van gebouwen. Veel instanties, steden en ontwikkelaars proberen elkaar te overtroeven met klimaatneutraal bouwen. Goed voor het klimaat en het tegengaan van de ongewenste effecten, maar dit is een eenzijdige technische benadering van het vraagstuk duurzaamheid.
Veel bestaande karakteristieke gebouwen van voor of net na de oorlog worden om technisch duurzame redenen afgebroken en vervangen door efficiënter en energiezuiniger nieuwbouw. Natuurlijk levert logischerwijs opgeteld een lagere uitstoot van CO2 op. Maar is dat ook duurzaam voor de stad en haar burgers op langere termijn? Duurzaamheid is namelijk een breed vraagstuk: sociaal, maatschappelijk, cultureel én technisch. De hype rondom voornamelijk technische duurzaamheid kan leiden tot schrale steden, maar dan wel met minder CO2-uitstoot.

De basisgedachte voor ruimtegebruik is wat mij betreft dat het in eerste instantie niet om de specifieke functie gaat, maar om de kwaliteit van de ruimte. Als de ruimte goed is, kan die afhankelijk van economische en culturele ontwikkelingen en veranderingen op langere termijn wisselend worden ingevuld. Daarbij is het belangrijk dat een stedenbouwkundig plan ruimte geeft voor diverse bestemmingen. Het succes van een stedelijke ontwikkeling wordt juist ook bepaald door een passende invulling en exploitatie van gebouwen binnen een stedenbouwkundig plan.

Vincent Taapken is een van de debaters op het Stadswerk jaarcongres.

Stelling: Compact bouwen, de beste garantie voor ruimtelijke kwaliteit?


Paul Achterberg (Quadrat)
Ja, compact bouwen stimuleert partijen tot het vinden van intelligente, creatieve oplossingen. Architecten, landschapsarchitecten, stedenbouwkundigen, planologen, milieukundigen, ze moeten er samen uit zien te komen.Ook vanuit historisch perspectief is compact bouwen welhaast een noodzaak om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen. Rudy Uytenhaak heeft onlangs een publicatie uitgebracht waarin naar voren komt dat het ruimtegebruik per inwoner in de laatste honderd jaar met een factor 24 is gegroeid! Het mag duidelijk zijn dat deze trend niet voortgezet kan worden. Compact bouwen is een manier om hier verandering in te brengen.Tenslotte vraagt de nieuwe bouwopgave als het ware om compact bouwen. Veel verouderde industriële complexen en havengebieden worden de komende jaren getransformeerd. Het zou zeer onlogisch zijn om op die plekken villa's op ruime percelen te gaan bouwen. Dat laat overigens onverlet dat ook op die plekken differentiatie in de woon- en leefmilieus nodig is.

Paul Achterberg, is een van de debaters op het Stadswerk jaarcongres


Obbe Norbruis (Royal Haskoning)
Nieuwbouw is altijd forser dan dat wat er voor gesloopt wordt. 'Dat is vooral om er goed aan te verdienen' zal de burger denken, die zich er vervolgens hevig tegen verzet. Om dit voor te zijn neemt de plaatselijke overheid de burger zeer serieus. In interactieve planprocessen worden samen met hem of haar de contouren voor een bouwplan bepaald, met als resultaat vaak iets dat nooit uitkan. Vervolgens neemt het volume weer toe en daarmee het gedoe. Dit leidt tot frustraties bij betrokken partijen, terwijl vanaf de eerste dag uitgelegd had kunnen worden dat verdichting op die ene stedenbouwkundig verantwoorde plek gewenst is, juist omdat daardoor andere kostbare plekken onbebouwd kunnen blijven. Een kwestie van afwegen. Voeg daaraan toe dat verdichten altijd leidt tot inventieve oplossingen, korte loopafstanden, energiebesparing en andere vormen van meerwaarde. Kortom het gaat over nut en noodzaak van verantwoorde verdichting.

Obbe Norbuis verzorgt de workshop ‘Dicht, dichter, verdichting / rekening houden met de buurman of de hele gemeenschap’ op het Stadswerk jaarcongres


Marion Visser (gemeente Arnhem)
Bij compact bouwen denkt men vaak in eerste instantie aan 'de hoogte in'. Maar er is ook nog een andere verticale dimensie, namelijk 'de diepte in'. Het efficiënt maar wel duurzaam benutten van de ondergrond geeft bovengronds meer bewegingsvrijheid voor de ruimtelijke kwaliteit, zonder dat er altijd hoge gebouwen hoeven te staan. Want lang niet iedereen wil in hoogbouw wonen bijvoorbeeld, inclusief ikzelf. Vele andere functies naast wonen kunnen wel ondergronds worden gebracht. Zo is in Arnhem een hogeschool voor de kunsten gerealiseerd onder het maaiveld, waarin je je, door slim ontwerp en daglichtgebruik, helemaal niet onder de grond waant.

Marion Visser verzorgt de workshop ‘Sim Underground City / Dan maar de grond in?’op het Stadswerk jaarcongres

Spectaculaire (voor)uitzichten
Naast een locatie met een geweldig uitzicht, biedt het Stadswerk jaarcongres de deelnemers een ‘nieuwe kijk op ruimtegebruik’. Dit gebeurd onder meer door middel van interactieve workshops over ondergronds bouwen, bouwen op water, de nieuwe Wro, burgerparticipatie, duurzaam ruimtegebruik, gebiedsconcessies, innovatief groen, hergebruik van oude gebouwen en verdichting. De dag start met een flitsessie OOR over het gebied Meinderswijk ik Arnhem en een debat met vijf experts op het gebied van de openbare ruimte over hun 'nieuwe kijk op ruimtegebruik'. Klik hier voor alle informatie over het jaarcongres op 11 december in het WTC in Arnhem. 


Ruimtegebruik in de praktijk
Wat is de invloed van klimatologische ontwikkelingen, projectontwikkelaars en bewoners op het ruimtegebruik in de praktijk? 
Tijdens het Stadswerk jaarcongres op 11 december gaan we hierover in debat met vijf experts, te weten Bart Parmet (secretaris van de Deltacommissie), Paul Achterberg (landschapsarchitect), Roeland Kreeft (wethouder Ruimtelijke Ordening Arnhem) en Vincent Taapken (projectontwikkelaar). Het debat wordt geleid door Jeroen Saris (oud-wethouder Amsterdam en oprichter van De Stad BV). Klik hier voor alle informatie over het Stadswerk jaarcongres. 


Arnhem legt zijn OOR te luister
Stadsblokken-Meinerswijk in Arnhem is een van 15 locaties waar geëxperimenteerd mag worden met innovatieve bouwvormen in het rivierbed. Het is een uiterwaardengebied tussen het centrum van Arnhem en Arnhem-Zuid. Met veel natuur, een rijke historie en twee kleine woongemeenten. Kortom: een gebied met uitdagingen en onwikkelpotentie. De gemeente wil samen met de bewoners komen tot een visie voor de invulling van dit gebied. Op 11 december wordt tijdens de flitssessie OOR (Ontwerpsessies Openbare Ruimte) op het Stadswerk jaarcongres zo'n visie voor de gemeente bedacht. Klik hier voor alle informatie over het Stadswerk jaarcongres.