STADSWERK / NIEUWS / #6 / DEC 08

Ter Horst: ambtenaren mogen fouten maken
Actieagenda veiliger bouwconstructies
Kerstverlichting met afstandbediening

Column:
Wijkvernieuwing en handhaving
Door Marieke Geljon, Início



Sinds enkele weken is het Nederlandse gedoog- en handhavingsbeleid (roken, paddo’s) weer volop onderwerp van debat. De politieke lijn is duidelijk. Gedogen is passé. Streng handhaven en hoge boetes zijn je van het. In de praktijk blijkt het zo simpel toch niet te liggen. Ondercapaciteit bij handhavinginstanties, geen politieprioriteit en burgers die openlijk verboden negeren.
Mensen die een beetje in hun woonomgeving opletten hadden allang door dat streng optreden tegen ongewenst gedrag in de openbare ruimte geen eenvoudige opgave is. Neem verkeersveiligheid. Een thema dat in veel wijken (van Vogelaar tot Vinex) hoog op de bewonersagenda staat. Te hard rijden, foutparkeren en met scooters over de stoep rijden zijn wel de meest genoemde ergernissen. Het instellen van een 30km zone is best te doen. Maar dan. Wie gaat elke ochtend bij die gevaarlijke kruising staan? Of haastige ouders bij scholen bekeuren? De politie in elk geval niet. Geen kerntaak.

Het probleem bij handhaving van gedragsnormen die alledaags zijn (parkeren, rijsnelheid) is dat overtreders ook elke dag kans moeten hebben op ‘straf’. De verleiding om kleine overtredingen te maken is gewoon te groot. De oplossing van handhaven zal dan ook niet in handhaving gezocht moeten worden, hoe onlogisch dit ook klinkt.
Een oplossing zal in andere richtingen gezocht moeten worden, waaronder een ‘softe’. De maatschappij dat ben jij. De overheid zou energie moeten steken in een klimaat waarin het normaal is dat we elkaar aanspreken en mensen die dat doen volop ondersteunen.
Verkeersproblemen kunnen echter ook vanuit een ‘harde’ richting aangepakt worden. Weg met stedenbouwkundige uitgangspunten waar niemand op zit te wachten. Gooi straten vol met bloembakken, zodat foutparkeren of te hard rijden gewoon niet meer kan. Wanneer bewoners en gemeenteambtenaren samen om de tafel gaan zitten, valt op wijkniveau veel op te lossen. Roken en verkeersveiligheid. Samen komen we er wel uit.



Stelling: Veel gemeenten zijn nog niet klaar voor wijkvernieuwing


Hans Karssenberg (Stipo)
Een project is tegenwoordig niet meer zo slim als de projectleider, maar als het netwerk. Successen ontstaan door de combinatie van een innovatieve visie met het opbouwen en aanboren van netwerken binnen èn buiten de wijk. Wijkvernieuwing is voor gemeenten een totaal ander type ontwikkeling dan voorheen. Veel gemeenten hebben nog onvoldoende een visie op wat de wijkvernieuwing betekent voor hun aanpak. Het beperkt ze in het selecteren en opleiden van de juiste mensen. Ze hebben al helemaal niet het klimaat waarin mensen met geestdrift, vernieuwingszin en ondernemerschap gedijen. De stelling klopt daardoor helaas nog maar al te vaak.


Gertjan Arts (Gerrichhauzen en Partners)
Wijken vernieuwen is een complexe tak van sport. Bij de Olympische Spelen zou het de niet bestaande 20-kamp bij atletiek zijn. Professionals die - bij gemeenten, bij woningcorporaties, bij welzijnsinstellingen - in de wijkvernieuwing werkzaam zijn, zijn niet altijd vanzelfsprekend van vele markten thuis. Dat is op zich niet zo erg. Met van alles een beetje kun je een heel eind komen. Binnen een gemeentelijke organisatie lopen veel meer ambtenaren rond die van alles een beetje kunnen, dan we zouden verwachten. Binnen een ambtelijke organisatie worden professionals - zeker als je intensief in zowel de bestuurlijke context als in de interactie met bewoners verzeild raakt - na een paar jaar vaak vanzelf een meerkamper! Het is de kunst juist deze personen in ambtelijke organisaties te ‘spotten’, omdat juist zij uitermate geschikt zijn voor wijkvernieuwing. Helaas is dat niet altijd de realiteit. Niet altijd werken de juiste mensen op de juiste plekken. Dat heeft ondermeer met de functiewaardering te maken: een wijkvernieuwer wordt geacht het werk van een all-round-spin-in-het-web-extern-georiënteerde-manager te doen, maar wordt een paar schalen lager gewaardeerd dan deze manager. Een (landelijke) discussie waard! Maar met het spotten van de juiste mensen en die een goed salaris bieden, ben je er nog niet. Om als eindverantwoordelijke wijkvernieuwer optimaal te kunnen functioneren moet je vooral heel veel ruimte van andere professionals in je eigen omgeving krijgen. Voor een gemeentelijke wijkvernieuwer is het van belang dat hij of zij de positie gegund krijgt van zijn of haar opdrachtgever(s): wethouders en directeuren. Soms hebben opdrachtgevers overigens niet eens voldoende door dat zij opdrachtgever zijn! Als een wijkvernieuwer voor ieder detail terug moet en dus niet voldoende mandaat heeft, is er sprake van een bij voorbaat niet succesvolle missie. En dan gaat het er niet eens over of een wijkvernieuwer een zak met geld heeft om uit te delen. De vrijheid van handelen moet er vooral in zitten dat ook bij procesmatige en inhoudelijke interventies de wijkvernieuwer en opdrachtgever ‘twee handen op een buik’ zijn en dat er - zeker wanneer het misgaat - voldoende begrip en respect voor elkaar is. Dan pas kan een wijkvernieuwer echt vernieuwen.


Fanny Gelissen (KEI kenniscentrum stedelijke vernieuwing)
Wijkvernieuwing is niet iets wat recent uit de lucht is komen vallen en waar gemeenten zich sinds kort op aan het voorbereiden zijn. Gemeenten weten heel goed en al geruime tijd, al ruim voor het Actieplan van het kabinet, welke wijken binnen hun gemeenten een extra impuls kunnen gebruiken. Maar hoe deze impuls eruit moet zien en hoe deze georganiseerd en gefinancierd moet worden is een vraag waarover gemeenten en de betrokken partijen eindeloos kunnen bakkeleien. Vanuit de inhoud ben ik erg blij met een steeds duidelijkere verschuiving van vooral een fysieke benadering van de wijkaanpak naar een benadering waarbij fysiek en sociaal meer op elkaar zijn afgestemd. Maar ik verbaas me nog steeds over het langdurige traject waarin veel gemeenten samen met het hun lokale partners verstrikt zitten. Een proces waarin ze veelal voorafgaand aan het vernieuwingstraject alles afgekaart willen hebben en tot in detail op papier hebben willen staan hoe in de komende periode samengewerkt gaat worden. Wanneer je dit ziet als voorbereidingstijd, zijn inderdaad veel gemeenten nog niet klaar voor de wijkaanpak. Maar als je het zo benadert zullen ze dit naar mijn mening ook nooit zijn. Gemeenten moeten afstappen van het ‘blauwdruk’ denken en zich meer moet gaan richten op het ‘witdruk’ denken. Deze denkwijze is uitgewerkt in de KEI-publicatie N7: natuurlijke wijkvernieuwing. De kerngedachte hiervan is dat je bij wijkvernieuwing zou moeten worden uitgegaan van de natuurlijke ontwikkeling die een wijk doormaakt. Dit betekent omgaan met onzekerheden en met onverwachte wendingen. Om hier op voorbereid te zijn moet je bijvoorbeeld werken vanuit een kort-cyclische aanpak, waarbij telkens plannen voor de middellange termijn worden gemaakt en waarbij elk nieuw plan ‘leert’ van de vorige periode. Steeds meer gemeenten werken vanuit dit gedachtegoed, maar nog lang niet allemaal. Maar ik stel voor dat je niet zitten wachten tot dit ook bij jouw gemeente is doorgedrongen, maar dat je in de tussentijd gewoon aan de slag gaat.

Ter Horst: ambtenaren mogen fouten maken
Guusje ter Horst pleit ervoor dat overheidsmanagers hun medewerkers de ruimte geven, ook al werken ambtenaren in een risicovolle omgeving. 'Het lastige van de overheid is dat iedereen kijkt naar je fouten en die worden publiekelijk afgestraft,' vindt de minister.
'Desondanks moet je als ambtenaar risico's durven nemen en proactief zijn. Het gaat daarbij om flexibiliteit en veiligheid. In een veilige omgeving moet je dingen kunnen uitproberen,' aldus Ter Horst. De minister van Binnenlandse Zaken deed deze uitspraak in een betoog over de taken van overheidsmanagers in een interview in Overheidsmanagement. (bron: Binnenlands Bestuur)

Actieagenda veiliger bouwconstructies
Elimineer de zwakke schakels, versterk de sterke schakels en onderhoud de keten. Die drie stappen stelt de VROM-Inspectie voor in een aanpak om veiligere gebouwen te realiseren. Deze strategie wordt ontvouwd in een Actieagenda voor versterking van de constructieve veiligheidsketen. De agenda 'Weg met de zwakke schakels' is op een bijeenkomst in Zoetermeer door inspecteur-generaal Harry Paul van de VROM-Inspectie aangeboden aan alle partijen die een belangrijke rol spelen in de bouwketen. Zij hebben hun handtekening onder de agenda gezet.

Kenmerkend voor de risico's die worden gelopen bij de bouw is dat een groot aantal partijen allemaal een deel van het proces voor zijn rekening neemt maar niemand het geheel overziet. De VROM-Inspectie heeft de Actieagenda opgesteld samen met de partijen in de bouwketen die belangrijk zijn voor de constructieve veiligheid van gebouwen. Die partijen zullen ook allemaal een deel van de acties voor hun rekening nemen.


Kerstverlichting met afstandbediening
In de feestmaanden november en december gaat onnodig veel kostbare energie verloren aan energieverslindende feestverlichting. Bovendien houdt de verlichting tijdens nachtelijke uren sommige mensen uit hun slaap. De gemeenten Venray, Tilburg en Geleen doen er wat aan. Voor het eerst deze winter maken deze gemeenten in hun straten gebruik van dimbare feestverlichting. Via een simpel sms-bericht wordt de verlichting op afstand via de ether centraal aangestuurd. Het systeem is ontwikkeld door Maiken Systems.