Column:
Imagineering
Door Jeroen Hoebergen, Stedenbouwkundig ontwerper, Luc Bos Stedenbouwkundigen



Openbare ruimte is de ruimte die voor iedereen toegankelijk is. De openbare ruimte is van historisch belang en weerspiegelt het verleden van dorp en stad. Het is een plaats waar een groot deel van het publieke leven zich afspeelt, een gebruiksruimte voor mensen, dieren en planten.

De openbare ruimte is ook belangrijk als herkenningspunt en draagt sterk bij aan de identiteit van stad en dorp. Welke kant moet ik op? Waar ben ik? Gebouwen en historische overblijfselen bepalen de structuur, maar de openbare ruimte wijst ons de weg. Die moet ervoor zorgen dat stad en dorp ‘leesbaar’ zijn ofwel begrijpelijk in elkaar zitten. Die vormt de herkenbare verbinding tussen wijken, buurten, gebouwen en voorzieningen. Door deze herkenbaarheid kunnen de burgers zich thuisvoelen in hun stad of dorp.
Een belangrijke periode breekt aan voor het ontwerpen aan de openbare ruimte. Nederland krijgt na 2038 te maken met een structurele bevolkingsdaling. Aan de randen van ons land doen zich nu al de eerste signalen voor. Wat zijn de mogelijke gevolgen van krimp voor de openbare ruimte?
Voorlopig blijven steden centraal in het land groeien. Meer inwoners, meer arbeidsplaatsen, meer gebouwen, meer cultuurverschillen, meer evenementen, etc. Dit alles krijgt zijn invloed op de openbare ruimte, maar hoe zorgen we dat zij ons de weg blijft wijzen?

‘Imagineering’ is een mogelijk hulpmiddel voor ontwerpers om de openbare ruimte vorm te geven. De term ‘imagineering’ is uitgevonden in de Verenigde Staten, binnen het Disney-concern. Het ontwerpen van een wereld van belevenissen is de taak van een imagineer. In het creëren van een belevingswereld die tot de verbeelding spreekt, staat de gebruiker centraal. Stel je een kind, een adolescent, een bewoner, een sporter of misschien een toerist voor als middelpunt in een perifeer dorp of een drukke stad... hoe kan een belevingswereld er dan uit zien op het plein, de hoofdstraat of in een wijk?





Stelling: Ontwerpers van de openbare ruimte zouden zich meer op moeten stellen als imagineers

Harry Verhallen, afdelingshoofd Openbare Ruimte (gemeente Breda)
Ontwerpers moeten zelf 'imagineers' zijn. Het spel van dromen, realiteit, haalbaarheid, politieke gevoeligheid, draagvlak, etc. is alleen in de echte wereld te leren. Ontwerpers van de openbare ruimte laten zich te veel de kaas van het brood eten. Het aantal deeldisciplines is inmiddels tien; het overzicht daarover behouden vereist ervaring en een zekere arogantie. We zijn niet één van de disciplines, maar we zijn dé integrerende discipline tesamen met de stedenbouwers. Zodra ontwerpers op het niveau van 'de stad' of hoger opereren worden het meer en meer visionairs of mag ik zeggen imagineers. Het is dus óns vak.


Luc Bos, Stedenbouwkundige (Luc Bos Stedenbouwkundigen)
Imagineering lijkt mij een goed vertrekpunt voor het ontwerp, maar dan wel gebaseerd op onderzoek naar de genius loci, ofwel de aard van de plek. Het gaat om de betekenis van de vorm en die is verschillend per plaats. Bijvoorbeeld: een stukje Venetië in Las Vegas behoort tot de categorie pretpark en vermaak. De belevingswereld die wij in de stedenbouw creëren heeft verband met de lokale cultuurhistorie en draagt, misschien wel ongemerkt, bij aan het cultureel bewustzijn van de gebruiker. De tools van imagineering kunnen hierbij prima worden ingezet met als doel verbeelding als 'prikkel tot reflectie', en natuurlijk je prettig voelen in een aangename openbare ruimte


Ellie Franssen-Muijtjens, Wethouder RO en Volkshuisvesting (gemeente Voerendaal)
Met deze stelling wordt gesuggereerd dat dit in het verleden niet of te weinig is gebeurd. Ik wil dit absoluut bestrijden. Reeds 100 jaar geleden werd er in vele industriële gebieden al gebouwd naar de behoeften van de arbeiders, als tegenwicht voor de veelal onaangename en zware arbeid die men moest verrichten. Mooie voorbeelden te over in Zuid-Limburg. Met name in de oude mijnstreken, zoals in het huidige Parkstad, zie je de zogenoemde Tuindorpen. Heel ruim van opzet, mooie woningen (voor die tijd) met grote tuinen waar men zijn eigen groenten en fruit kon verbouwen, voldoende ontmoetingsplekken en locaties waar men elkaar kon ontmoeten. Kom daar nu nog eens om!
Deze worden nu weer allemaal opgeknapt. Dit past in onze hang naar herwaardering van relicten, herkenningspunten uit het verleden. Zonder verleden geen identiteit.
Alleen in de naoorlogse tijd met zijn grote woningnood is de aandacht helemaal uitgegaan naar kwantiteit en is de kwaliteit een tijdlang in het vergeetboek geraakt.
Daarom zie ik de 'krimp' dan ook op termijn als een unieke kans om die slag naar meer en betere leefruimte vorm te geven. De omslag in denken is ingezet. Nu het geld nog om dit te financieren!

Pieken in de Delta honoreert zes nieuwe projecten
Met het programma Pieken in de Delta werkt de regio Zuidwest-Nederland aan de versterking van haar concurrentiepositie op het gebied van logistiek, toerisme en procesindustrie. Ondernemers, onderwijs en overheid werken gezamenlijk aan de realisatie van projecten. Zes aanvragen zijn onlangs gehonoreerd. Het project Maintenance Kennis Management (MKM) kreeg de hoogste waardering. Dit samenwerkingsverband van in totaal 55 bedrijven, kennisinstellingen en brancheorganisaties wil gericht kennis over onderhoud van machines vastleggen in technische documentatie ten behoeve van standaardisering van de kennismodules voor de gehele procesindustrie.
Op 17 november wordt door de voorzitter van de programmacommissie - en burgemeester van Breda - de heer Van der Velden officieel bekend gemaakt welke projecten financiële steun krijgen. Hij geeft hoog op van de kwaliteit van de aanvragen zoals het MKM project waarvan hij vindt dat de voortrekkersrol van Nederland, en in het bijzonder de regio Zuidwest-Nederland op maintenance-gebied verder wordt versterkt.

Naar boven


Energy performance contracting
Energy performance contracting (EPC) is een nieuw instrument dat er voor zorgt dat gebouwen uitgerust zijn voor de toekomst zonder gebruikmaking van openbare financiële middelen. Met 40 procent verbruik van alle primaire energieën in Europa vormen ze de grootste potentiële sector voor energiebesparingen. In het kader van Europese doelstellingen voor de energie-efficiëntie moeten veel bestaande openbare gebouwen daarom gerenoveerd worden. Door langdurige partnership tussen de eigenaar van het gebouw en het nutsbedrijf kunnen potentiële besparingen contractueel worden gegarandeerd. De energie-efficiëntie kan zonder up-front kapitaalkosten worden verbeterd en energiebesparingen worden door budgetneutrale renovaties gegarandeerd. Bijkomend voordeel is werkgelegenheid op lokaal niveau.

Op 1 oktober organiseert de Europese Vereniging van Energiebedrijven (eu-esco) de eerste workshop voor gebouwendirecteuren van de Nederlandse provincies en steden in De Lier waar ervaringen uit Heerlen, Rotterdam en Berlijn worden gepresenteerd. Hiermee wordt een reeks Europese evenementen ingeluid om EPC ervaringen uit andere landen te promoten.
Informatie: www.epc-conference.org  

Naar boven


Gebiedsverbod voor graffitispuiters
Hardnekkige graffitischrijvers moeten een gebiedsverbod opgelegd krijgen zodat buurten die onder de graffiti zitten beter kunnen worden schoongehouden, aldus CDA-Kamerlid Sybrand van Haersma Buma. Het beboeten van spuitbuskunstenaars zet maar weinig zoden aan de dijk omdat zij de boete vaak niet kunnen betalen en blijven spuiten in hun buurt. Daarentegen zou een verbod om in een gebied te komen wel kunnen helpen, omdat het graffitispuiters er juist om gaat op eigen terrein hun sporen achter te laten. Het verbod kan gaan gelden voor een fors deel van een plaats, bijvoorbeeld het centrum van Amsterdam. Omdat de politie vaak weet om wie het gaat, er op vaste tijden geklad wordt en er veel camera's hangen, moet de maatregel niet moeilijk uit te voeren zijn, denkt Van Haersma Buma. De bestaande wetten om overlast van hooligans of winkeldieven aan te pakken, kan het Openbaar Ministerie gebruiken om ook graffitispuiters achter de broek te zitten.
(Bron: Binnenlands Bestuur)

Naar boven